Kosten van levensonderhoud in Oostenrijk

Wat kost het leven in Oostenrijk vergeleken met Nederland? Die vraag krijgt zelden een eerlijk antwoord, want de meeste lijstjes met bedragen zijn binnen een jaar alweer achterhaald en zeggen bovendien weinig als je niet weet in welke stad of welk dal ze zijn gemeten. Oostenrijk is een land van grote regionale verschillen: wat je in Wenen betaalt voor boodschappen, een huurwoning of een avondje uit eten, wijkt behoorlijk af van wat diezelfde dingen kosten in een dorp in Tirol of Salzburg. Dit artikel gaat daarom niet over bedragen, maar over wat de prijs bepaalt, per categorie vergeleken met wat je in Nederland gewend bent.

In het kort: wonen is in Wenen relatief betaalbaar voor een hoofdstad, maar in de toeristische bergregio's juist duur en schaars. Boodschappen en energie liggen dicht bij het Nederlandse niveau, met verwarming in de bergen als aparte kostenpost. Auto, zorg en sport kosten in Oostenrijk vaak net iets anders dan je gewend bent, met de regio als grootste bepalende factor.

Wonen: Wenen betaalbaar, de bergen duur

Van de grote Europese hoofdsteden staat Wenen al jaren bekend als relatief betaalbaar om te wonen, zeker vergeleken met wat een Nederlander in Amsterdam of Utrecht gewend is. Dat komt voor een groot deel door de omvang van de sociale en semi-sociale huursector: met zoveel Gemeindewohnungen en Genossenschaftswohnungen op de markt houdt dat ook de vrije sector eromheen relatief in toom. Meer daarover lees je in huis huren in Oostenrijk.

In Tirol, Salzburg en delen van Vorarlberg is het beeld precies omgekeerd. Daar drijft het toerisme de prijzen van zowel huur als koop flink op, vooral in en rond de bekende wintersportplaatsen. Een woning op tien minuten van de lift kost structureel meer dan dezelfde woning een dal verderop, en die opslag geldt voor huren net zo goed als voor kopen. Wie op een budget zoekt, doet er in deze regio's goed aan verder van de bekende plaatsen te kijken.

Boodschappen: vergelijkbaar, met eigen ketens

Voor dagelijkse boodschappen gebruik je in Oostenrijk andere ketens dan thuis: Spar en Billa zijn de meest voorkomende reguliere supermarkten, met Hofer, de Oostenrijkse tak van Aldi, als grote discounter. Het algemene prijsniveau voor een boodschappenmandje ligt dicht bij wat je in Nederland gewend bent, met net andere accenten: zuivel en vleeswaren zijn vaak vergelijkbaar of iets duurder, terwijl bepaalde streekproducten, brood en bepaalde groenten juist goedkoper kunnen uitvallen, afhankelijk van het seizoen en de regio. Net als in Nederland geldt dat boodschappen doen bij de discounter een stuk kan schelen ten opzichte van de reguliere supermarkt.

Energie en verwarming in de bergen

Energie is in Oostenrijk een grotere kostenpost dan in Nederland zodra je in een bergregio woont. Winters zijn er langer en kouder dan in de meeste delen van Nederland, en veel oudere woningen, zeker in landelijke gebieden, zijn minder goed geïsoleerd dan de gemiddelde Nederlandse woning. Hout- en pelletkachels zijn wijdverbreid als aanvulling op of vervanging van gas en elektriciteit, en in sommige regio's is stadsverwarming vanuit lokale biomassa-installaties de norm. Reken in de bergen op een structureel hogere energiepost dan in een appartement in Wenen, en vraag bij het huren of kopen altijd naar het type verwarming en de energieprestatie van de woning.

Auto: vignetten, belasting en winterbanden

Een auto rijden in Oostenrijk brengt kosten met zich mee die je in Nederland niet kent, en mist juist een paar die je wel gewend bent. Voor de snelweg heb je een Vignette nodig, een sticker of digitale registratie die je periodiek betaalt, los van eventuele tol voor specifieke tunnels en bergpassen. Bij aanschaf van een auto in Oostenrijk komt de NoVA bij, een registratiebelasting die afhangt van het verbruik van de auto. Verzekeringen en de motorrijtuigenbelasting lopen anders dan in Nederland, en in de winter zijn winterbanden verplicht, wat in de praktijk een extra set banden en het jaarlijks wisselen betekent. Brandstof schommelt net als overal in Europa met de internationale prijzen en verschilt per tankstation en regio.

Zorg: verplicht verzekerd, met een eigen bijdrage

Zorg loopt in Oostenrijk via de verplichte sociale verzekering, de ÖGK voor werknemers. Voor een consult bij een arts met contract, een Kassenarzt, betaal je weinig tot niets aan de balie, vergelijkbaar met hoe de Nederlandse basisverzekering werkt zonder eigen risico voor de huisarts. Voor voorgeschreven medicijnen geldt een vaste eigen bijdrage per recept, de Rezeptgebühr, die in Oostenrijk lager ligt dan het eigen risico dat je in Nederland al snel kwijt bent aan medicatie. Kies je voor een Wahlarzt, een arts zonder contract met het ziekenfonds, dan betaal je eerst zelf en krijg je een deel terug; dat is in de praktijk vaak sneller een afspraak, maar wel duurder dan de Kassenarzt-route. Details over het hele stelsel staan in zorgverzekering in Oostenrijk.

Kinderopvang en school

Kinderopvang en de Kindergarten zijn in de meeste deelstaten voor het laatste jaar voor school verplicht en vaak gratis of tegen een geringe bijdrage die per gemeente verschilt, wat gunstiger uitpakt dan de Nederlandse kinderopvangkosten voor werkende ouders. Openbaar onderwijs is in Oostenrijk net als in Nederland gratis, met kosten voor schoolmaterialen, uitjes en eventueel een Schikurs, een schoolskiweek die in veel regio's gewoon bij het lesprogramma hoort. Een internationale of Nederlandstalige school is een aparte kostenpost die je in Nederland niet kent, en die vooral in Wenen relevant wordt.

Uit eten en de Hütte

Uit eten gaan in een stad als Wenen of Salzburg ligt qua prijsniveau dicht bij wat je in een Nederlandse middelgrote stad betaalt, met een breed aanbod van budgetvriendelijk tot uitgebreid. In een Hütte, de berghut die je tijdens een wandeling of skitocht tegenkomt, betaal je vaak een meerprijs voor de locatie en de logistiek van bevoorrading op hoogte, wat vergelijkbaar is met eten op een Nederlands terras op een toplocatie in het hoogseizoen. Een biertje of een Kaffee mit Kuchen op een terras is in de meeste regio's redelijk geprijsd vergeleken met wat je in een Nederlandse binnenstad gewend bent.

Skipassen en sport als vaste kostenpost

Voor wie in de bergen woont, is sport een structurele uitgave die een Nederlander in het laagland niet kent. Een seizoenskaart voor de lift, uitrusting en onderhoud daarvan zijn voor gezinnen in Tirol of Salzburg een vast onderdeel van het huishoudbudget, net zoals een Nederlands gezin rekening houdt met contributie voor voetbal of zwemles. Wie in de bergen gaat wonen, doet er goed aan deze post structureel mee te nemen, niet als incidentele vakantie-uitgave maar als terugkerende kostenpost.

ORF-Beitrag en de belastingdruk

Elk huishouden in Oostenrijk betaalt een verplichte bijdrage voor de publieke omroep, de ORF-Beitrag, vergelijkbaar in opzet met hoe de Nederlandse publieke omroep uit de algemene belastingmiddelen wordt gefinancierd, maar in Oostenrijk als aparte, zichtbare heffing per huishouden. De algemene belastingdruk op inkomen ligt in dezelfde orde van grootte als in Nederland, met als opvallend verschil de veertien salarissen die de meeste Oostenrijkse arbeidscontracten kennen: het jaarloon wordt uitbetaald in veertien delen, met de twee extra maanden lager belast dan de reguliere twaalf. Dat maakt een direct maandelijks vergelijk met een Nederlands salaris misleidend als je niet op jaarbasis rekent.

Wat de prijs uiteindelijk bepaalt

Meer dan het land als geheel, bepaalt de regio wat het leven in Oostenrijk kost. Stad tegenover platteland werkt ongeveer zoals in Nederland: meer aanbod en concurrentie in de stad, minder keuze maar vaak lagere huren op het platteland. Daarbovenop komt in Oostenrijk een sterk seizoenseffect in de toeristische regio's, waar de vraag naar wonen, eten en diensten in het hoogseizoen de prijzen opdrijft, en een geografisch effect: een dal met een skigebied kost structureel meer dan een vergelijkbaar dal zonder. Wie bewust op zoek gaat naar de rustigere kant van een populaire regio, vindt vaak een prijsniveau dat dichter bij het Nederlandse ligt dan de eerste indruk doet vermoeden.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

Voor een goed beeld van wat een specifieke regio kost, praat je het beste met dienstverleners die er al zitten. Een overzicht van Nederlandstalige ondernemers staat op de landenpagina Oostenrijk, met onder meer Nederlandstalige restaurants en cafés in het Salzburgerland waar je ervaringen van andere landgenoten oppikt. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard. Andere Nederlanders in Oostenrijk vind je via de verenigingengids.