Zorgverzekering in Oostenrijk als Nederlander

Wie in Oostenrijk gaat werken of wonen, komt terecht in een zorgstelsel dat op hoofdlijnen op het Duitse en Belgische lijkt: verplichte sociale verzekering, georganiseerd via fondsen, met een eigen bijdrage voor sommige onderdelen. Voor Nederlanders is vooral de structuur wennen: waar Nederland één basisverzekering kent die je zelf afsluit, loopt de Oostenrijkse verzekering automatisch mee met je werk of je zelfstandig ondernemerschap. Dit artikel zet op een rij hoe dat in de praktijk werkt.

In het kort: als werknemer word je automatisch verzekerd bij de ÖGK via je werkgever, als zelfstandige bij de SVS. Je krijgt een e-card waarmee je naar een arts met contract, een Kassenarzt, kunt. Voor een arts zonder contract, een Wahlarzt, betaal je eerst zelf en krijg je een deel terug. Hieronder de onderdelen die je verder wilt weten.

Wie verzekert je: ÖGK of SVS

Ben je in loondienst, dan meldt je werkgever je automatisch aan bij de Österreichische Gesundheitskasse (ÖGK), de grootste van de Oostenrijkse ziekenfondsen. De premie wordt via je loon ingehouden, je hoeft zelf niets te regelen. Ben je zelfstandige of ondernemer, dan loopt je verzekering via de SVS, de Sozialversicherung der Selbständigen, die ziektekosten combineert met pensioen en ongevallenverzekering. Net als bij de premies die je aan de SVS betaalt voor je pensioen, wordt ook hier in het eerste jaar een voorlopig bedrag gerekend, dat later wordt herberekend op basis van je werkelijke inkomen.

De e-card: je toegang tot zorg

Zodra je verzekerd bent, krijg je de e-card, een chipkaart die je bij vrijwel elk doktersbezoek en elke apotheek gebruikt. Met de e-card ga je naar een Kassenarzt, een arts die een contract heeft met het ziekenfonds. Je betaalt dan meestal niets of alleen een kleine eigen bijdrage aan de balie. Kies je voor een Wahlarzt, een arts zonder contract, dan betaal je het volledige tarief zelf en dien je de rekening in bij je ziekenfonds, dat een deel, gebaseerd op het kassatarief, aan je terugbetaalt. Veel specialisten in grote steden werken als Wahlarzt vanwege de kortere wachttijden; reken dan wel op een eigen bijdrage die hoger uitvalt dan bij een Kassenarzt.

Mitversicherung: partner en kinderen meeverzekeren

Een partner zonder eigen inkomen en kinderen kunnen via Mitversicherung worden meeverzekerd op de polis van de verzekerde, kosteloos voor kinderen en voor een partner vaak tegen een aanvullende bijdrage, behalve als die partner kinderen opvoedt of verzorgt. Dit is een van de gunstigste onderdelen van het Oostenrijkse stelsel voor gezinnen waarin een van de partners niet werkt. Ga na bij de ÖGK of SVS welke voorwaarden precies gelden voor jouw gezinssituatie, want die kunnen verschillen naargelang het inkomen van de meeverzekerde partner.

Selbstbehalt bij de SVS

Zelfstandigen die via de SVS verzekerd zijn, betalen voor een deel van de zorg een Selbstbehalt, een eigen bijdrage die niet geldt voor werknemers bij de ÖGK. Dat is een van de weinige structurele verschillen tussen beide verzekeringsvormen, en het is de moeite waard om dit mee te nemen als je overweegt of je als zelfstandige of via een dienstverband gaat werken.

Geen werk: de Selbstversicherung

Wie in Oostenrijk woont maar geen werkgever of eigen SVS-verzekering heeft, bijvoorbeeld tussen twee banen in of als partner zonder werk buiten de Mitversicherung om, kan een Selbstversicherung afsluiten bij de ÖGK. Dat is een vrijwillige aansluiting bij het wettelijke stelsel, met een eigen premie. Laat dit nooit te lang liggen: zonder geldige verzekering loop je bij een ziekenhuisopname een fors risico.

Gepensioneerden: CAK en het S1-formulier

Nederlandse gepensioneerden die naar Oostenrijk verhuizen, vallen niet automatisch onder de ÖGK, maar onder de verdragsregeling met Nederland. Via het CAK in Nederland vraag je een S1-formulier aan, waarmee je in Oostenrijk toegang krijgt tot zorg alsof je daar verzekerd bent, terwijl de kosten via het Nederlandse stelsel worden verrekend. Meld je verhuizing bij het CAK voordat je vertrekt, zodat de dekking meteen aansluit.

Rezeptgebühr: de eigen bijdrage bij de apotheek

Voor een voorgeschreven medicijn betaal je bij de apotheek een vaste eigen bijdrage per recept, de Rezeptgebühr. Wie een laag inkomen heeft, kan onder voorwaarden een vrijstelling aanvragen bij het ziekenfonds. Het exacte bedrag van de Rezeptgebühr wordt jaarlijks aangepast, dus dat kijk je na bij je ziekenfonds of de apotheek zelf.

Ziekenhuizen en de Sonderklasse

De standaardopname in een Oostenrijks ziekenhuis, de allgemeine Klasse, is via de wettelijke verzekering gedekt. Wie meer comfort wil, zoals een eigen kamer of vrije artsenkeuze binnen het ziekenhuis, kan kiezen voor de Sonderklasse, die je met een aanvullende particuliere verzekering of uit eigen zak betaalt.

Spoed: 144 en 141

Voor een medische noodsituatie bel je in Oostenrijk 144, het nummer voor de ambulance. Voor spoedeisende hulp buiten de reguliere praktijktijden van de huisarts, wanneer het niet levensbedreigend is maar wel niet kan wachten, bel je de 141, de ärztlicher Bereitschaftsdienst. Het algemene Europese noodnummer 112 werkt in Oostenrijk ook, maar lokaal wordt vaker rechtstreeks 144 of 141 gebeld.

Tandarts: Kassenzahnarzt of privé

Net als bij de huisarts is er een verschil tussen een Kassenzahnarzt, die basisbehandelingen via de wettelijke verzekering vergoedt, en een tandarts die uitsluitend privé werkt. Cosmetische behandelingen en veel vormen van Mundhygiene, de professionele gebitsreiniging, vallen doorgaans niet of maar beperkt onder de wettelijke dekking. Vraag bij een nieuwe tandarts vooraf na wat wel en niet wordt vergoed, zeker bij grotere ingrepen.

Kur en Reha: typisch Oostenrijks

Oostenrijk kent een sterke traditie van Kur, een medisch begeleid herstel- of preventieverblijf, vaak in een kuuroord, en Reha, revalidatie na een operatie of ernstige aandoening. Onder voorwaarden en met een doorverwijzing kan een deel van de kosten via het ziekenfonds worden vergoed. Voor Nederlanders die dit niet uit eigen land kennen, is het de moeite waard om er bij langdurige klachten expliciet naar te vragen bij de huisarts.

Krankenstand: ziekmelden bij je werkgever

Ben je ziek en kun je niet werken, dan meld je dat als werknemer direct bij je werkgever, de Krankenstand. Een doktersverklaring is vanaf een bepaalde duur verplicht, en de regels rond loondoorbetaling tijdens ziekte liggen vast in de wet en de Kollektivvertrag van je sector. Meld je ziekmelding op tijd; te laat melden kan gevolgen hebben voor je loondoorbetaling.

Aanvullende particuliere verzekering

Naast de wettelijke verzekering kun je een particuliere aanvullende verzekering afsluiten, voor de Sonderklasse in het ziekenhuis, vrije artsenkeuze of tandheelkundige behandelingen die niet volledig gedekt zijn. Voor wie veel naar een Wahlarzt gaat of een groter comfort wil bij een opname, kan dat de moeite waard zijn; laat de dekking vergelijken door een tussenpersoon die het Oostenrijkse en Nederlandse stelsel allebei kent.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

Voor vragen over je verzekeringsplicht, de Mitversicherung of het S1-formulier helpt een Nederlandstalige advocaat of adviseur in Oostenrijk je verder. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard; bij de anderen kijk je zelf even mee.

Voor de rest van je administratie in de eerste maanden lees je wonen en werken in Oostenrijk, en het volledige aanbod van Nederlandstalige dienstverleners staat op de landenpagina Oostenrijk.