Wonen en werken in Oostenrijk als Nederlander

Oostenrijk trekt Nederlanders om twee heel verschillende redenen. De ene groep komt voor het werk in de bergen: een seizoen in de horeca, skileraar, een baan bij een lift- of hotelbedrijf in Tirol, Salzburg of Vorarlberg. De andere groep komt om te blijven, vaak in Wenen, Graz of Innsbruck, of met een huis in een dal waar ze al jaren op vakantie gingen. Voor allebei geldt dat Oostenrijk een land is van registraties: bijna elke stap begint bij het gemeenteloket.

Dit artikel loopt door de eerste weken, het werken, de zorg en de woning, met de begrippen die je ter plaatse tegenkomt.

De Meldezettel: binnen drie dagen

Wie in Oostenrijk gaat wonen, ook tijdelijk, moet zich binnen drie dagen na intrek aanmelden bij het Meldeamt van de gemeente. Je krijgt dan de Meldebestätigung, in de volksmond nog steeds de Meldezettel. Je hebt er je paspoort en de handtekening van de verhuurder of hotelier voor nodig. Dit papier is de sleutel tot alles wat volgt: je werkgever, de zorgverzekering, de bank en de belastingdienst vragen er allemaal naar. Ook bij een seizoensbaan met personeelshuisvesting geldt de plicht; goede werkgevers regelen het voor je, maar controleer dat.

De Anmeldebescheinigung: binnen vier maanden

Als EU-burger heb je geen vergunning nodig om in Oostenrijk te wonen en te werken. Blijf je langer dan drie maanden, dan moet je binnen vier maanden na aankomst een Anmeldebescheinigung aanvragen bij de Bezirkshauptmannschaft of, in Wenen, bij de MA 35. Je laat zien dat je werkt, of dat je genoeg middelen en een ziektekostenverzekering hebt. Het is een registratie, geen toets, maar wie het overslaat kan een boete krijgen en loopt later vast bij de belastingdienst of de bank.

Werken: het Oostenrijkse arbeidscontract

Bijna elke sector in Oostenrijk valt onder een Kollektivvertrag, een cao die het minimumloon, de toeslagen en de opzegtermijnen bepaalt. Het bekendste kenmerk voor Nederlanders zijn de veertien salarissen: het jaarloon wordt in veertien delen uitbetaald, met een extra maand rond de zomer (Urlaubsgeld) en een rond kerst (Weihnachtsgeld). Die twee extra maanden worden bovendien lager belast. Een bruto maandsalaris in een Oostenrijkse vacature is dus niet te vergelijken met een Nederlands maandsalaris zonder die veertien mee te rekenen.

Je werkgever meldt je aan bij de Österreichische Gesundheitskasse (ÖGK), de wettelijke ziektekostenverzekering, en houdt sociale premies en Lohnsteuer in. Na afloop van het jaar kun je een Arbeitnehmerveranlagung doen, de loonbelastingaangifte, waarmee je vaak geld terugkrijgt, zeker in een jaar waarin je niet het hele jaar hebt gewerkt.

Seizoenswerk in de bergen

Voor een winter- of zomerseizoen gelden dezelfde regels, met een paar praktische punten. Personeelshuisvesting is gebruikelijk en vaak een deel van het loon; kijk wat er van je brutoloon wordt afgetrokken voor kost en inwoning. Na het seizoen kun je onder voorwaarden een Oostenrijkse werkloosheidsuitkering krijgen, of je rechten meenemen naar Nederland; dat laatste vereist formulieren die je vóór vertrek regelt. En wie meerdere seizoenen blijft en tussendoor in Nederland woont, moet elk jaar opnieuw de Meldezettel en de belastingsituatie op orde brengen.

Zelfstandig ondernemen

Oostenrijk kent een uitgebreid stelsel van gereglementeerde beroepen. Voor veel ambachten en diensten heb je een Gewerbeberechtigung nodig, met bewijs van vakbekwaamheid. Een Nederlands diploma of ervaring kan worden erkend, maar dat kost tijd. Elke ondernemer is verplicht lid van de Wirtschaftskammer (WKO), die ook startersadvies geeft. Zelfstandigen zijn verzekerd bij de SVS, met premies die in het begin op een forfait zijn gebaseerd en later worden nagevorderd. Een Nederlandstalige belastingadviseur in Oostenrijk voorkomt dat die navordering een verrassing is.

Zorg: de e-card

Zodra je bij de ÖGK bent aangemeld, krijg je de e-card, de zorgpas waarmee je naar een huisarts of specialist gaat die een contract met de kas heeft (Kassenarzt). Artsen zonder contract (Wahlarzt) kun je ook bezoeken, maar dan betaal je eerst zelf en krijg je een deel terug. Gezinsleden zonder eigen inkomen kunnen vaak worden meeverzekerd. Nederlandse gepensioneerden vallen weer onder de verdragsregeling via het CAK.

Belasting en het verdrag met Nederland

Wie in Oostenrijk woont, betaalt daar inkomstenbelasting over zijn wereldinkomen, met progressieve tarieven en een belastingvrije voet. Het belastingverdrag met Nederland regelt wie wat belast; ook hier zijn Nederlandse pensioenen en Nederlands vastgoed de posten waar het op aankomt. Oostenrijk kent geen vermogensbelasting en geen erfbelasting, wat voor sommige Nederlanders een reden is om de stap te zetten, maar Nederland heft bij een schenking of erfenis vanuit Nederland soms nog wel. Laat dat vooraf uitzoeken.

Een woning in Oostenrijk: de regels per deelstaat

Dit is het onderdeel dat Nederlanders het vaakst verrast. In toeristische deelstaten, met Tirol en Salzburg voorop, gelden strenge beperkingen op tweede woningen. Een groot deel van de woningen mag alleen als hoofdverblijf worden gebruikt, en de gemeente controleert dat. Een huis kopen om er een paar weken per jaar te zijn, is in veel dalen gewoon niet toegestaan, en wie het toch probeert via een constructie loopt tegen boetes en een gedwongen verkoop aan. Kijk dus eerst naar de Widmung, de bestemming, en de Zweitwohnsitz-regels van de gemeente, en pas dan naar de woning.

Het koopproces zelf gaat via een notaris of een advocaat als Treuhänder, die het geld beheert tot de inschrijving in het Grundbuch rond is. De bijkomende kosten bestaan uit de overdrachtsbelasting, de inschrijving in het Grundbuch, de opsteller van de akte en de makelaar, die doorgaans door beide partijen wordt betaald. Bij elkaar een bedrag dat rond de tien procent van de koopsom kan uitkomen. Voor huren geldt dat de makelaarsprovisie sinds enkele jaren bij de verhuurder ligt als die de makelaar heeft ingeschakeld.

In de bedrijvengids staan Nederlandstalige dienstverleners in Tirol, en voor juridische vragen Nederlandstalige advocaten in Oostenrijk, onder meer in Wenen.

Auto en rijbewijs

Met een hoofdverblijf in Oostenrijk moet je een auto met buitenlands kenteken binnen een maand laten overschrijven, en daarbij betaal je de NoVA, een aanschafbelasting die afhangt van het verbruik. Je Nederlandse rijbewijs blijft geldig, maar omwisselen is verstandig als je blijft. Vergeet de Vignette niet voor de snelweg, en in de winter de verplichte winterbanden.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

De landenpagina Oostenrijk geeft een overzicht van Nederlandstalige dienstverleners, en voor wie in het Salzburgerland een plek zoekt om landgenoten te treffen is er het overzicht van Nederlandstalige restaurants en cafés. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard. De Nederlandse verenigingen in Wenen, Karinthië en Stiermarken staan in de verenigingengids.