Bedrijf starten in Frankrijk als Nederlander

Van de imker in de Provence tot de aannemer die Britse en Nederlandse tweede huizen in de Dordogne verbouwt: Frankrijk telt duizenden Nederlandse ondernemers, vooral in de sectoren waar hun taal en netwerk direct waarde hebben, zoals bouw, vastgoed, horeca en toerisme. Het Franse ondernemersklimaat heeft een reputatie van veel papierwerk, en die reputatie is niet helemaal onterecht, maar het systeem is inmiddels flink vereenvoudigd, zeker voor wie klein begint.

In het kort: de eenvoudigste manier om in Frankrijk te ondernemen is als micro-entrepreneur, met een lichte aangifte en een lage instapdrempel. Wie meer omzet verwacht of risico wil afdekken, kiest een vennootschapsvorm zoals de EURL, de SARL, de SASU of de SAS. Alles begint tegenwoordig bij één loket, het guichet unique, waarna je een SIRET-nummer krijgt en wordt aangesloten bij de URSSAF voor je sociale bijdragen.

Micro-entrepreneur of een vennootschap: welke vorm past bij jou?

De micro-entrepreneur, in de volksmond nog vaak auto-entrepreneur genoemd naar de oude naam van de regeling, is de eenvoudigste manier om zelfstandig te werken in Frankrijk. Je betaalt sociale bijdragen en belasting als percentage van je werkelijke omzet, zonder ingewikkelde boekhouding, zolang je onder de jaarlijkse omzetgrens blijft die voor deze regeling geldt. Die grens verschilt per activiteit en wordt van tijd tot tijd aangepast; kijk het actuele bedrag na bij de URSSAF of je boekhouder voordat je erop rekent.

Verwacht je hogere omzet, wil je personeel aannemen of wil je je privévermogen scheiden van het bedrijfsrisico, dan kies je een vennootschap. De EURL is een eenmanszaak met beperkte aansprakelijkheid, de SARL de vorm met meerdere vennoten, en de SASU en SAS zijn de flexibelere varianten die in Frankrijk steeds populairder zijn, ook bij kleinere bedrijven, vanwege de vrijere statuten en een gunstiger sociaal statuut voor de bestuurder. Welke vorm het beste past, hangt af van je omzetverwachting, of je alleen werkt of met een partner, en hoe je jezelf wilt uitkeren; dit is een keuze die je het beste samen met een Nederlandstalige boekhouder in Frankrijk maakt, voordat je iets inschrijft.

Inschrijven via het guichet unique

Sinds enkele jaren verloopt de inschrijving van elk Frans bedrijf via één centraal digitaal loket, het guichet unique, beheerd door de INPI. Waar je vroeger langs verschillende instanties moest, vul je nu één dossier in met je activiteit, je rechtsvorm en je persoonsgegevens. Dat dossier wordt automatisch doorgestuurd naar de belastingdienst, de URSSAF, het handelsregister en, voor sommige beroepen, de kamer die bij jouw activiteit hoort.

Na de inschrijving krijg je een SIRET-nummer, een uniek nummer van veertien cijfers voor jouw vestiging, opgebouwd uit het negencijferige SIREN-nummer van je bedrijf. Dat nummer zet je op al je facturen en gebruik je bij elk contact met een Franse instantie. Zonder SIRET kun je in Frankrijk niet legaal factureren.

URSSAF en de sociale bijdragen

De URSSAF int de sociale bijdragen van vrijwel alle zelfstandigen en bedrijven in Frankrijk: de premies voor ziektekosten, pensioen en gezinsuitkeringen die samen het Franse sociale stelsel financieren. Als micro-entrepreneur betaal je die bijdragen als een vast percentage van je omzet, elke maand of elk kwartaal, via een online aangifte. Als bestuurder van een vennootschap loopt de berekening anders en hangt hij af van het salaris dat je jezelf uitkeert of van het sociale statuut dat bij je rechtsvorm hoort.

Deze bijdragen zijn in Frankrijk relatief hoog vergeleken met Nederland, maar daar staat een uitgebreider basispakket aan sociale zekerheid tegenover, inclusief ziektekostenverzekering via de PUMa. Reken deze kosten vooraf goed door in je prijsstelling; het is de post waarop startende Nederlandse ondernemers in Frankrijk het vaakst worden verrast.

TVA: btw en de franchise en base

De Franse btw heet TVA (taxe sur la valeur ajoutée) en werkt in de basis hetzelfde als de Nederlandse btw: je rekent hem aan klanten door en verrekent hem met de btw die je zelf betaalt op inkopen. Blijft je omzet onder een bepaalde grens, dan val je onder de franchise en base de TVA: je rekent geen btw en doet geen btw-aangifte, maar je kunt dan ook geen btw terugvragen. De meeste micro-entrepreneurs starten binnen deze regeling. Groeit je omzet eroverheen, dan ben je verplicht btw te gaan rekenen; de exacte grenzen wijzigen van tijd tot tijd, dus laat je boekhouder dat voor je bewaken.

De comptable: waarom je er niet omheen kunt

Een Franse comptable, boekhouder of accountant, is voor een vennootschap in de praktijk onmisbaar en voor een micro-entrepreneur al snel de moeite waard. De Franse boekhoudregels, de aangiftetermijnen en de wisselwerking tussen URSSAF, TVA en de vennootschapsbelasting zijn precies genoeg geregeld dat een kleine fout een naheffing of een boete oplevert. Een Nederlandstalige boekhouder in Frankrijk begrijpt bovendien de combinatie met je Nederlandse situatie, bijvoorbeeld als je nog Nederlands vermogen of inkomen hebt.

Gereglementeerde beroepen en de chambre des métiers

Voor een deel van de beroepen volstaat inschrijving via het guichet unique niet. Ambachten die onder de noemer artisanat vallen, zoals bouw, loodgieterswerk, bakkerij en veel andere handwerksberoepen, vereisen inschrijving bij de chambre de métiers et de l'artisanat en, voor sommige beroepen, een erkend diploma of aantoonbare ervaring. Ook beroepen als makelaar, advocaat en een reeks gezondheidsberoepen zijn gereglementeerd en vragen een eigen erkenning, soms met een taaltoets of een aanvullende Franse opleiding. Check dit voordat je een naam voor je bedrijf verzint; een verkeerde inschatting hier kost tijd om terug te draaien.

Cotisation foncière des entreprises

Vrijwel elk bedrijf in Frankrijk betaalt jaarlijks de cotisation foncière des entreprises (CFE), een lokale bedrijfsbelasting die de gemeente heft op basis van de huurwaarde van de ruimte die je bedrijf gebruikt. Werk je vanuit huis, dan geldt vaak een verlaagd tarief of een vrijstelling in het eerste jaar. De hoogte verschilt sterk per gemeente en wordt jaarlijks vastgesteld, dus reken vooraf niet op een vast bedrag; je boekhouder of de site van de belastingdienst geeft het actuele tarief voor jouw gemeente.

Verzekeringen: RC pro en de décennale in de bouw

Frankrijk is strenger dan Nederland in het verplicht stellen van beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen. Voor veel dienstverleners is een RC pro (responsabilité civile professionnelle) verplicht of in de praktijk onmisbaar om met opdrachtgevers te kunnen werken. In de bouw geldt een aparte, wettelijk verplichte verzekering, de garantie décennale: die dekt gebreken aan een gebouw tot tien jaar na oplevering en moet al voor de start van de werkzaamheden zijn afgesloten. Een Nederlandse aannemer die in Frankrijk verbouwt zonder décennale werkt in overtreding en loopt een aanzienlijk risico als er later iets misgaat aan het werk.

Waarom zoveel Nederlandse ondernemers in de Dordogne en aan de Côte d'Azur zitten

Twee gebieden springen eruit als je kijkt naar waar Nederlandse ondernemers zich vestigen. In de Dordogne is een grote markt van buitenlandse huiseigenaren die hun tweede huis laten verbouwen, onderhouden of beheren, en dat trekt Nederlandse aannemers, klusbedrijven en vastgoedbeheerders die de taal van hun klanten spreken; het overzicht van bouw en verbouwing in de Dordogne laat zien hoe breed dat aanbod inmiddels is. Aan de Côte d'Azur en in de Provence is het vooral de horeca, het toerisme en de makelaardij waar Nederlanders een eigen bedrijf beginnen, vaak na jaren als vakantieganger in de streek. Beide gebieden delen iets: een grote internationale klantenkring waarin Nederlandstalige service opvalt.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

Een Frans bedrijf starten zonder Franstalige of Nederlandstalige begeleiding is te doen, maar niet aan te raden: de URSSAF, de TVA-regels en de CFE hebben allemaal hun eigen termijnen en formulieren. In de bedrijvengids staan Nederlandstalige boekhouders en belastingadviseurs in Frankrijk, en voor de statuten van je vennootschap of een geschil met een leverancier vind je er Nederlandstalige advocaten. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard.

Op zoek naar andere Nederlandse ondernemers om ervaringen mee te delen? Kijk in de verenigingengids voor Frankrijk, waar ook Nederlandse en Belgische ondernemersclubs staan. Ga je ook zelf in Frankrijk wonen, lees dan ons stappenplan voor emigreren naar Frankrijk.