Seizoenswerk in Oostenrijk: winter en zomer

Elk jaar vertrekken duizenden Nederlanders en Vlamingen voor een winter- of zomerseizoen naar Tirol, Salzburg, Vorarlberg of Karinthië, voor werk in de horeca, op de piste of achter de balie van een hotel. Een seizoen in de Oostenrijkse bergen is voor veel mensen een eerste kennismaking met wonen en werken in het buitenland, vaak dichter bij een vakantie dan bij een emigratie, maar met dezelfde administratie eromheen. Dit artikel zet op een rij wat je regelt voordat je vertrekt en wat je onderweg tegenkomt.

In het kort: je hebt als EU-burger geen werkvergunning nodig, maar wel een aanmelding bij de gemeente en bij de zorgverzekering vanaf de eerste dag. Je cao, de Kollektivvertrag, bepaalt je rechten, kost en inwoning zijn vaak deels verrekend met je loon, en na afloop van het seizoen kun je belasting terugkrijgen en je uitkeringsrechten meenemen naar Nederland.

Winter- en zomerseizoen: twee verschillende werelden

Het winterseizoen, ruwweg van begin december tot ergens in april, is het grootste en bekendste seizoen, met vraag naar personeel in skigebieden door heel Tirol, Salzburg, Vorarlberg en Karinthië. Het zomerseizoen is kleiner maar groeit, met wandeltoerisme, fietsvakanties en meerdaagse tochten die dezelfde hotels en Hütten in de zomer laten draaien als in de winter. Wie twee keer per jaar wil werken, bouwt op die manier een jaarrond inkomen op, met een korte pauze ertussenin voor wie dat wil.

Welke banen zijn er?

Horeca en hotellerie vormen het grootste deel van het aanbod: bediening, keuken, housekeeping en receptie. Daarnaast is er werk bij de liftbedrijven, van kaartverkoop tot pistewerk en liftbediening, en bij skischolen. Voor het lesgeven als skileraar gelden in Oostenrijk formele eisen: een erkende opleiding en, voor de hogere niveaus, het diploma van Landesskilehrer, dat per deelstaat wordt afgegeven en niet zomaar hetzelfde is als een buitenlands instructeursdiploma. Wie alleen als hulpkracht of voor de allerkleinste kinderen lesgeeft, komt er soms met minder ver, maar check dit altijd vooraf bij de skischool zelf. Verder is er vraag naar kinderopvang bij familiehotels en naar personeel voor verhuurbedrijven van ski- en fietsmateriaal.

Hoe vind je een baan?

Veel seizoenskrachten vinden werk via gespecialiseerde portalen voor de horeca en het toerisme, via het Oostenrijkse AMS, het arbeidsbureau dat ook vacatures voor buitenlandse werkzoekenden publiceert, of rechtstreeks bij hotels en liftbedrijven die aan het eind van elk seizoen alweer voor het volgende werven. Wie eenmaal een seizoen heeft gedraaid en goed is bevallen, wordt vaak direct voor het volgende seizoen gevraagd, zonder tussenkomst van een portaal. Een goede referentie van een eerder seizoen is in deze sector meer waard dan een uitgebreid cv.

Het Kollektivvertrag Hotellerie und Gastgewerbe

Bijna alle seizoenskrachten in de horeca vallen onder het Kollektivvertrag Hotellerie und Gastgewerbe, de cao voor de sector. Daarin staan onder meer de minimumlonen per functiegroep, toeslagen voor overwerk en feestdagen, en de regels rond werktijden en rusttijden. De exacte bedragen wijzigen jaarlijks, dus die zoek je na bij je werkgever of bij de vakbond, maar het principe staat vast: elke werkgever in deze sector moet zich aan deze cao houden, ook voor buitenlands personeel. Vraag bij een aanbod altijd naar de functiegroep waarin je wordt ingedeeld, want die bepaalt je rechten.

Kost und Logis: wat er van je loon afgaat

Een groot deel van de seizoensbanen komt met Kost und Logis, huisvesting en maaltijden die de werkgever regelt. Dat is voor beide partijen praktisch: jij hoeft niet zelf een schaarse woning te vinden in een dure bergregio, en de werkgever heeft personeel dichtbij. Belangrijk is dat kost en inwoning meestal niet gratis zijn maar als een bedrag worden verrekend met je brutoloon, tegen een tarief dat in de cao is vastgelegd. Vraag voor vertrek precies wat je krijgt, hoe de kamer eruitziet, of je die deelt, en hoeveel er precies wordt ingehouden, zodat je niet voor verrassingen komt te staan op je eerste loonstrook.

Meldezettel en Anmeldebescheinigung, ook voor een seizoen

Ook als je maar een paar maanden blijft, geldt de gewone aanmeldplicht: binnen drie dagen na intrek meld je je bij het Meldeamt voor de Meldezettel. Bij een langer seizoen, of als je meerdere seizoenen achter elkaar blijft, kan ook de Anmeldebescheinigung voor EU-burgers relevant worden. Een betrouwbare werkgever regelt de Meldezettel voor je mee, maar controleer altijd zelf of het is gebeurd; je hebt het papier nodig voor de zorgverzekering en voor je belastingzaken achteraf. De volledige uitleg over deze aanmeldingen staat in wonen en werken in Oostenrijk.

ÖGK en de e-card vanaf dag één

Zodra je in dienst treedt, meldt je werkgever je aan bij de ÖGK, de wettelijke zorgverzekering, en krijg je een e-card. Die dekking geldt vanaf de eerste werkdag, ook al ben je maar voor een paar maanden in het land. Dat is meteen een van de voordelen van seizoenswerk in loondienst boven een constructie als zelfstandige: de zorgverzekering is geregeld zonder dat je er zelf iets voor hoeft te doen. Meer over hoe dit stelsel werkt lees je in zorgverzekering in Oostenrijk.

Na het seizoen: Arbeitslosengeld en je rechten meenemen

Loopt je contract af aan het eind van het seizoen, dan kun je onder voorwaarden Oostenrijks Arbeitslosengeld aanvragen, de werkloosheidsuitkering, mits je voldoende hebt gewerkt en premie hebt betaald. Ga je terug naar Nederland, dan kun je in plaats daarvan je opgebouwde rechten meenemen, zodat de periode die je in Oostenrijk hebt gewerkt meetelt voor een Nederlandse uitkering. Daarvoor gebruik je EU-formulieren die vroeger bekendstonden als U1 en U2 en die je aanvraagt bij het Oostenrijkse AMS voordat je vertrekt of vlak na terugkeer bij het UWV. Regel dit op tijd; achteraf reconstrueren van een buitenlands dienstverband kost veel meer moeite dan het vooraf klaarzetten van de juiste formulieren.

Belasting: de Arbeitnehmerveranlagung en teruggave

Werk je maar een deel van het jaar in Oostenrijk, dan is de kans groot dat je via de Arbeitnehmerveranlagung, de jaarlijkse afrekening voor werknemers, een deel van de ingehouden loonbelasting terugkrijgt. Dat komt doordat de belastingvrije voet en de progressieve schijven zijn berekend op een heel jaar, terwijl jij maar een paar maanden hebt verdiend. Deze aangifte doe je via het Oostenrijkse belastingportaal, ook nadat je alweer terug bent in Nederland. Meer over hoe de Oostenrijkse belasting in elkaar zit staat in belasting in Oostenrijk als Nederlander, en een Nederlandstalige belastingadviseur kan deze aangifte ook voor je verzorgen als je het zelf te veel gedoe vindt.

Trinkgeld, huisvesting en het sociale leven

In de horeca is Trinkgeld, fooi, een gewoon en vaak substantieel deel van het inkomen, vooral in de bediening in een drukke skihut of apres-ski bar. Het sociale leven van een seizoenskracht speelt zich meestal af in de personeelshuisvesting en met collega's uit allerlei landen; het is een intensieve manier van samenwonen en samenwerken die niet voor iedereen is weggelegd, maar die veel mensen juist als de charme van een seizoen ervaren. Verwacht lange dagen in het hoogseizoen, met compensatie in vrije tijd op rustigere momenten.

Kom je terug? Vaste seizoenkrachten

Een deel van de seizoenskrachten doet het één keer en gaat daarna weer iets anders doen. Een ander deel keert jaar na jaar terug naar dezelfde plek, soms winterseizoen na winterseizoen bij dezelfde werkgever, en bouwt zo een dubbel leven op tussen Nederland of Vlaanderen en een dal in Tirol of Salzburg. Voor wie serieus overweegt dit structureel te doen, is het de moeite waard om na een paar seizoenen ook naar de andere kant van het verhaal te kijken: hoe de belasting en sociale premies uitpakken als je jaar na jaar in Oostenrijk werkt, en of het op termijn niet handiger is om er ook officieel te gaan wonen.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

Voor vragen over je contract, de cao of een geschil met een werkgever helpt een Nederlandstalige advocaat in Oostenrijk je verder. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard. Andere Nederlandse seizoenskrachten en oud-seizoenskrachten vind je via de verenigingengids.