Bedrijf starten in Oostenrijk als Nederlander

Van een eenmanszaak in de horeca in Tirol tot een adviesbureau in Wenen: wie in Oostenrijk voor zichzelf begint, komt terecht in een systeem dat op onderdelen strenger is dan het Nederlandse en op andere onderdelen juist sneller. De kern is de Gewerbeordnung, de wet die bepaalt welk beroep je met welk bewijs van vakbekwaamheid mag uitoefenen. Wie die wet als eerste doorgrondt, bespaart zichzelf vertraging bij de aanmelding.

In het kort: je zoekt eerst uit onder welke categorie van de Gewerbeordnung jouw activiteit valt, je doet de Gewerbeanmeldung bij de gemeente, je wordt automatisch lid van de Wirtschaftskammer, je regelt je belastingnummer bij het Finanzamt en je verzekert jezelf bij de SVS. Hieronder de stappen in volgorde.

De Gewerbeordnung: welk type bedrijf start je?

De Oostenrijkse Gewerbeordnung deelt bedrijvigheid in drie hoofdgroepen in. Een freies Gewerbe vraagt geen speciaal bewijs van vakbekwaamheid, alleen de standaardvoorwaarden zoals meerderjarigheid en geen faillissementsverleden. Een reglementiertes Gewerbe vraagt wel een Befähigungsnachweis, een bewijs van vakbekwaamheid, bijvoorbeeld voor makelaars, reisbureaus of beveiligingsbedrijven. Een Handwerksgewerbe, het ambachtelijke gewerbe zoals bouw, elektrotechniek of kappersvak, vraagt eveneens een Befähigungsnachweis, vaak op basis van een meesterdiploma of gelijkwaardige ervaring.

Een Nederlands diploma of Nederlandse werkervaring kan voor een gereglementeerd of Handwerksgewerbe worden erkend, maar dat loopt via een aparte procedure en kost tijd. Begin die erkenning ruim voordat je van plan bent te starten, want zonder erkende Befähigungsnachweis wijst de gemeente je Gewerbeanmeldung af.

De Gewerbeanmeldung

Voor een freies Gewerbe meld je je bedrijf aan bij de Bezirkshauptmannschaft van je district, of in Wenen bij het Magistrat. Je laat je identiteitsbewijs zien, geeft je bedrijfsadres en de omschrijving van je activiteit op, en betaalt een kleine leges. Voor een gereglementeerd of Handwerksgewerbe voeg je de erkende Befähigungsnachweis toe. In veel districten kan de aanmelding inmiddels online via het Unternehmensserviceportal.

Na de aanmelding krijg je vanzelf post van de Wirtschaftskammer en het Finanzamt: die worden automatisch geïnformeerd, je hoeft ze niet apart te benaderen.

Verplicht lid van de Wirtschaftskammer

Elke Gewerbetreibende is automatisch lid van de Wirtschaftskammer Österreich (WKO), de Oostenrijkse kamer van koophandel voor ondernemers. Aan dat lidmaatschap hangt een jaarlijkse bijdrage, maar er staat ook iets tegenover: het Gründerservice van de WKO geeft gratis advies bij de start, van de keuze van rechtsvorm tot een eerste doorrekening van de kosten. Voor wie het Duits nog moet leren beheersen, is dat vaak de beste eerste stop, en de WKO heeft in elke deelstaat een kantoor.

Sociale verzekering: de SVS

Zelfstandigen zijn in Oostenrijk verplicht verzekerd bij de Sozialversicherung der Selbständigen (SVS), die ziektekosten, pensioen en ongevallenverzekering combineert. In het eerste jaar betaal je een voorlopige premie, gebaseerd op een forfaitair minimum omdat er nog geen belastingaangifte is om op te baseren. Zodra je Einkommensteuererklärung binnen is, herberekent de SVS de premie over het echte inkomen en volgt een navordering of een teruggave. Veel starters worden verrast door die navordering in het tweede jaar; reserveer daar bewust voor.

Welke rechtsvorm kies je?

• Einzelunternehmen: de eenmanszaak, zonder kapitaaleis en met de minste formaliteiten. De meeste starters beginnen zo, met persoonlijke aansprakelijkheid als keerzijde.
• Personengesellschaften zoals de OG en KG: samenwerkingsvormen voor twee of meer ondernemers, vergelijkbaar met de Nederlandse vof en cv.
• GmbH: de Oostenrijkse bv, met een verplicht startkapitaal. Dat kapitaal is de afgelopen jaren verlaagd; kijk het actuele bedrag na bij de WKO of een notaris voordat je een oprichtingsbegroting maakt.
• FlexKap: de flexibele kapitaalgesellschaft, een relatief nieuwe rechtsvorm die vooral bedoeld is voor startups en aandeelhoudersstructuren met werknemersparticipatie. Deze vorm biedt meer flexibiliteit dan de klassieke GmbH bij de uitgifte van aandelen.

Oprichting van een GmbH of FlexKap gaat via de notaris en wordt ingeschreven in het Firmenbuch, het Oostenrijkse handelsregister.

Het Finanzamt, de Steuernummer en het UID-nummer

Na de Gewerbeanmeldung meld je je bedrijf bij het Finanzamt aan voor een Steuernummer. Wil je binnen de EU factureren en zaken doen met een omgekeerde btw-heffing, dan vraag je daarnaast een UID-Nummer aan, het Oostenrijkse btw-identificatienummer. Beide aanvragen lopen via FinanzOnline, het digitale portaal van de Oostenrijkse belastingdienst.

Blijft je omzet onder de wettelijke grens, dan kun je gebruikmaken van de Kleinunternehmerregelung: je hoeft dan geen btw in rekening te brengen en geen btw-aangifte te doen, maar je kunt ook geen btw over je inkopen terugvragen. De grens wordt van tijd tot tijd aangepast, dus kijk het actuele bedrag na bij het Finanzamt of je adviseur voordat je kiest.

Registrierkassenpflicht

Wie contant geld ontvangt boven een bepaalde omzetdrempel, is verplicht een gecertificeerde kassa te gebruiken, de Registrierkasse, met een beveiligingssysteem tegen manipulatie. Dit geldt voor veel horeca- en detailhandelbedrijven. Een Nederlandstalige belastingadviseur in Oostenrijk weet snel of jouw activiteit eronder valt en welk kassasysteem daaraan voldoet.

Steun voor starters: de Neugründungsförderung

Oostenrijk kent de Neugründungsförderung (NeuFöG), een regeling die bepaalde belastingen en heffingen bij de start van een nieuw bedrijf vermindert of kwijtscheldt, mits je aan de voorwaarden voldoet en een officiële verklaring bij de aanmelding overlegt. De WKO helpt je bij het invullen van die verklaring, en het is de moeite waard om ernaar te vragen voordat je de Gewerbeanmeldung indient, want achteraf aanvragen is niet altijd mogelijk.

Seizoensbedrijven in het toerisme

Wie in de bergen of aan een meer een horecabedrijf of verhuurbedrijf start, heeft vaak met een seizoensgebonden omzet te maken. Dat verandert niets aan de aanmeldingsplicht of de SVS-premie, maar het is verstandig om de voorlopige premie en de belastingaanslag te laten berekenen op basis van een seizoensomzet in plaats van een jaaromzet, zodat je niet in de stille maanden voor een te hoge voorlopige aanslag komt te staan. Personeel dat je alleen voor het seizoen aanneemt, meld je apart aan bij de ÖGK.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

Voor de keuze van rechtsvorm, de erkenning van je diploma en de eerste belastingaangifte helpt een Nederlandstalige accountant in Oostenrijk je verder, en voor de Gewerbeanmeldung en contracten een Nederlandstalige advocaat in Oostenrijk. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard.

Voor de eerste weken als je ook zelf in Oostenrijk gaat wonen, lees je wonen en werken in Oostenrijk. Andere Nederlandse ondernemers vind je via de verenigingengids, en het volledige aanbod van dienstverleners op de landenpagina Oostenrijk.