Belasting in Portugal als Nederlander

Bijna elke Nederlander die naar Portugal verhuist onderschat in het begin hoeveel er met de belasting verandert. Niet omdat het systeem ingewikkelder is dan het Nederlandse, maar omdat het net anders in elkaar zit: andere termijnen, andere begrippen, en een verdrag met Nederland dat bepaalt wie waarover mag heffen. Dit artikel zet de basis op een rij, zodat je weet welke vragen je aan een adviseur stelt en wanneer.

In het kort: word je fiscaal inwoner van Portugal, dan betaal je er IRS over je wereldinkomen volgens een progressief tarief, doe je in het voorjaar aangifte via het Portal das Finanças, en gelden voor je pensioen en AOW de regels van het belastingverdrag tussen Nederland en Portugal. Daarnaast betaal je als eigenaar jaarlijks IMI, en bij verkoop mogelijk belasting over de meerwaarde.

Wanneer ben je fiscaal inwoner van Portugal?

Portugal hanteert twee toetsen, en aan een van beide hoef je maar te voldoen om als residente fiscal te gelden. De eerste is een dagentelling: breng je meer dan 183 dagen in een kalenderjaar in Portugal door, aaneengesloten of opgeteld, dan ben je fiscaal inwoner. De tweede toets kijkt niet naar dagen maar naar een woning: heb je op 31 december een woning in Portugal die kennelijk bedoeld is als je gewone verblijfplaats, dan geldt hetzelfde, ook als je minder dan 183 dagen aanwezig was.

Fiscaal inwonerschap is geen keuze die je zelf maakt door je wel of niet in te schrijven; het volgt uit de feiten. Meld je je wel bij de gemeente maar woon je feitelijk grotendeels in Nederland, dan kun je alsnog als Portugees fiscaal inwoner worden aangemerkt, met alle gevolgen van dien. Laat je situatie beoordelen zodra je twijfelt, niet pas bij de eerste aangifte.

Hoe werkt de IRS, de Portugese inkomstenbelasting?

De Portugese inkomstenbelasting heet IRS, Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Singulares. Net als de Nederlandse inkomstenbelasting werkt hij met progressieve schijven: hoe hoger je inkomen, hoe hoger het tarief over het bovenste deel daarvan. De exacte schijven en percentages worden jaarlijks vastgesteld en gewijzigd, dus noemen we ze hier bewust niet; je boekhouder of belastingadviseur werkt met de actuele tabellen. Wat wel stabiel is: het inkomen wordt in categorieën verdeeld, zoals arbeid, pensioen, zelfstandige activiteit, vermogen en onroerend goed, en elke categorie kent eigen regels voor aftrekposten.

Gehuwden en geregistreerde partners kunnen kiezen tussen een gezamenlijke en een afzonderlijke aangifte; welke variant voordeliger is, hangt af van hoe de inkomens tussen de partners verdeeld zijn.

De jaarlijkse aangifte: wanneer en hoe?

De IRS-aangifte doe je online via het Portal das Finanças, met de inloggegevens die aan je NIF gekoppeld zijn. De aangifteperiode valt in het voorjaar, voor het inkomen van het voorgaande kalenderjaar; de exacte openings en sluitingsdatum verschuift soms een paar weken, dus check de actuele termijn op het portaal of bij je boekhouder zodra het jaar begint. Werkgevers, banken en de Segurança Social leveren een deel van de gegevens automatisch aan, waarna het portaal een voorlopige aangifte klaarzet die je controleert en aanvult, vergelijkbaar met de vooraf ingevulde aangifte die je van de Nederlandse Belastingdienst kent.

Heb je ook inkomen of vermogen in Nederland, dan geef je dat in de Portugese aangifte eveneens aan, ook als het daar al belast is. Het verdrag met Nederland voorkomt vervolgens dat je twee keer volledig betaalt, maar de aangifte in Portugal blijft nodig.

Het belastingverdrag: wie belast je pensioen en je AOW?

Nederland en Portugal hebben een belastingverdrag dat regelt welk land welk inkomen mag belasten. Voor pensioenen en de AOW is dat een onderwerp waar de uitkomst sterk afhangt van het soort pensioen, of het uit de publieke sector komt of niet, en van de precieze bepalingen in het verdrag. Er is geen algemene regel die voor iedereen hetzelfde uitpakt: soms blijft de heffing bij Nederland, soms verschuift die naar Portugal, en soms wordt er verrekend. Omdat een verkeerde inschatting hier al snel om aanzienlijke bedragen gaat, is dit precies het onderwerp waarover je vooraf, en niet pas na je eerste Portugese aangifte, advies inwint bij een adviseur die beide stelsels kent.

Bestaat de NHR-regeling nog?

Portugal stond lange tijd bekend om het NHR-regime, een gunstige belastingregeling voor nieuwe fiscaal inwoners. Die algemene regeling is voor nieuwe aanvragers gesloten. Er bestaat sindsdien een beperktere opvolger die alleen openstaat voor specifieke beroepen en activiteiten, met name in onderzoek, hoger onderwijs, innovatie en een aantal aangewezen sectoren. Wie in oudere artikelen of forumberichten leest over de brede NHR-voordelen van een aantal jaar geleden, leest achterhaalde informatie. Vraag bij een adviseur na of jouw beroep binnen de huidige, beperktere regeling valt voordat je erop rekent.

IMI en AIMI: belasting op je woning

Als eigenaar van een woning in Portugal betaal je jaarlijks IMI, Imposto Municipal sobre Imóveis, de gemeentelijke onroerendezaakbelasting. Het tarief wordt door elke gemeente binnen een bandbreedte zelf vastgesteld en jaarlijks bevestigd; het verschilt dus tussen gemeenten en verandert soms. De aanslag wordt berekend over de fiscale waarde van de woning zoals die bij de Finanças geregistreerd staat, niet per se over de marktwaarde.

Bezit je onroerend goed met een hogere gezamenlijke fiscale waarde, dan kan daarnaast AIMI gelden, een aanvullende heffing op vermogen in onroerend goed. Dit raakt vooral eigenaren van meerdere woningen of van een woning met een hoge waardering. Laat een adviseur controleren of AIMI voor jouw situatie speelt, want de drempel en de berekening veranderen van tijd tot tijd.

Mais-valias: belasting bij verkoop van je woning

Verkoop je een woning in Portugal met winst, dan kan daarover mais-valias geheven worden, belasting over de meerwaarde. Voor je hoofdverblijf bestaat een herinvesteringsvrijstelling: reïnvesteer je de opbrengst binnen een bepaalde termijn in een nieuwe hoofdwoning, in Portugal of elders in de EU of EER, dan kan de meerwaarde geheel of gedeeltelijk vrijgesteld blijven. Voor een tweede woning of een beleggingspand geldt die vrijstelling niet op dezelfde manier. De precieze termijnen en de manier van berekenen, inclusief hoe aankoopkosten en verbeteringen meetellen, zijn zaken die je vooraf laat doorrekenen, zeker als je overweegt te verkopen en terug te verhuizen naar Nederland of naar een ander land.

Erfbelasting: bestaat die in Portugal?

Portugal kent, anders dan Nederland, geen erfbelasting in de klassieke zin voor de meeste erfgenamen. Wat wel geldt, is imposto de selo, het zegelrecht, dat wordt geheven over een erfenis of schenking wanneer de ontvanger geen directe familie is, dus geen echtgenoot, partner, kind of ouder. Directe familie is doorgaans vrijgesteld van dit zegelrecht op de erfenis.

Dat Portugal geen erfbelasting kent, betekent niet dat Nederland niets meer te zeggen heeft. Nederland kan, afhankelijk van de woonplaats van de overledene en de erfgenamen en de regels rond de tienjarentermijn voor geëmigreerde Nederlanders, nog steeds erfbelasting heffen over een nalatenschap. Deze combinatie, een Portugese situatie zonder klassieke erfbelasting naast een Nederlandse claim die soms nog jaren blijft gelden, is precies het soort onderwerp waar je een testament en een successieplan voor wilt laten opstellen door iemand die beide landen kent.

Waar vind je hulp in het Nederlands?

Voor de aangifte, de IMI, de mais-valias en de vraag hoe het verdrag met Nederland jouw pensioen behandelt, vind je in de bedrijvengids Nederlandstalige belastingadviseurs in Portugal. Een breder overzicht van Nederlandstalige dienstverlening staat op de landenpagina Portugal. Wie het keurmerk draagt, is door ons gecontroleerd volgens de keurmerkstandaard.

Overweeg je ook een woning te kopen, lees dan huis kopen in Portugal, en voor de eerste stappen na aankomst emigreren naar Portugal: wat je als eerste regelt.